Ardaloedd
Mae’r rhaglen Cymunedau’n Gyntaf yn weithgar yn yr ardaloedd
canlynol yng Nghastell-nedd Port Talbot. Dewiswyd yr ardaloedd o’r
data ym Mynegai Amddifadedd Lluosog 2002.
Gorllewin
Llansawel
Mae ward Gorllewin Llansawel yn cynnwys ardal Llansawel sydd i’r
gorllewin o’r rheilffordd. Hyd yn hyn, lluniwyd grŵp llywio
Cymunedau’n Gyntaf a phartneriaeth ac maent yn cwrdd bob mis. Bu’r
cydlynydd wrth ei waith ers Mehefin 2003 ac wedi bod yn darganfod
beth mae’r gymuned am drwy arolwg cymunedol. Mae’r data hwn yn cael
ei ddadansoddi ar hyn o bryd.
Mae Tŷ Cymunedol Llansawel wedi’i leoli ar Gilgant Llansawel ac
mae’n cynnal sesiynau galw i mewn wythnosol sy’n darparu cefnogaeth
a chyngor i’r rheiny yn y gymuned, er enghraifft, Tîm Gweithredu
dros Swyddi, Tai CNPT, Cyngor ar Bopeth Castell-nedd. (Amserlen Tŷ
Llansawel).
Am ragor o wybodaeth neu i gyfranogi, cysylltwch â Leigh
Batchelor, Cydlynydd Cymunedau’n Gyntaf ar
Brynbryddan a Phenllyn
Mae Brynbryddan a Phenllyn yn is-wardiau Cymunedau'n Gyntaf yn
ward etholiadol Bryn a Chwmafan. Sefydlwyd Partneriaeth Cymunedau'n
Gyntaf ers dros dwy flynedd a'i nod yw datblygu a chefnogi gwaith
Grŵp Llywio Cwm Together. Mae cyfarfodydd Cwm Together yn
gyfarfodydd cyhoeddus agored a gynhelir bob dau fis er mwyn i
drigolion gwrdd â chynghorwyr lleol, plismyn a'r tîm Cymunedau'n
Gyntaf i drafod materion lleol a datblygu prosiectau a digwyddiadau
cymunedol. Gyda chefnogaeth y grŵp lleol, CRAC (Pwyllgor Gweithredu
Trigolion Cwmafan), mae Cymunedau'n Gyntaf wedi cyflawni nifer o
brosiectau cymunedol llwyddiannus, gan gynnwys:
- Gwobrau Cyflawnwyr Ifanc Cwmafan - digwyddiad bob dwy flynedd
sy'n cydnabod ac yn dathlu cyflawniadau plant a phobl ifanc
lleol.
- Digwyddiadau Glanhau Cymunedol - Cynhelir digwyddiadau glanhau
rheolaidd ym Mrynbryddan a Phenllyn diolch i gefnogaeth Cadwch
Gymru'n Daclus.
- Clecar Nadolig Cwmafan - digwyddiad Nadoligaidd lle mae'r
gymuned gyfan yn dod at ei gilydd i weld Siôn Corn yn teithio o
gwmpas Cwmafan ar ei sled cyn ymweld â'r ffair i weld y plant lleol
yn canu, yn dawnsio ac yn perfformio.
- Gwelliannau Amgylcheddol - mae Cymunedau'n Gyntaf wedi gweithio
gyda nifer o grwpiau cymunedol, gan gynnwys yr ysgolion lleol, ar
nifer o brosiectau amgylcheddol. Yn yr un diweddaraf, plannwyd dros
fil o fylbiau cennin Pedr. Cadwch lygad allan am y cennin Pedr wrth
iddynt flodeuo yng Ngwanwyn 2007.
Mae Partneriaeth Cymunedau'n Gyntaf wedi ymgynghori'n helaeth
â'r gymuned ac ar hyn o bryd mae'n datblygu Cynllun Gweithredu ar
gyfer yr ardal. Mae trigolion Cwmafan yn benderfynol o ddatblygu
prosiectau ar gyfer y gymuned ifanc er mwyn sicrhau dyfodol tymor
hir yr ardal.
Am ragor o wybodaeth neu i gyfranogi cysylltwch â Mari
Shufflebotham
Fairyland
Mae Fairyland yn Is-ward Cymunedau'n Gyntaf yn ward etholiadol
Gogledd Castell-nedd. Mae Partneriaeth Cymunedau'n Gyntaf Fairyland
wedi cael ei sefydlu ers dros ddwy flynedd ac mae'n cydweithio'n
agos â Chymdeithas Preswylwyr Forward 4 Fairyland. Mae partneriaeth
Cymunedau'n Gyntaf Fairyland wedi gwneud llawer o waith, gan
gynnwys:
- Gwelliannau Amgylcheddol - Cyflawnwyd nifer o brosiectau
amgylcheddol ar yr ystâd gyda chefnogaeth sefydliadau fel
Groundwork a'r Awdurdod Lleol. Mae'r prosiectau wedi cynnwys gwella
goleuadau stryd, datblygu ardaloedd chwarae i blant a safleoedd
hamdden gymunedol. Cynhelir digwyddiadau glanhau cymunedol
rheolaidd ar yr ystâd diolch i gefnogaeth gan Cadwch Gymru'n
Daclus.
- Addysg a Hyfforddiant - Mae Partneriaeth Cymunedau'n Gyntaf
Fairyland yn un o'r pum sefydliad yng Nghymru sydd wedi llwyddo i
dderbyn Cyfrif Dysgu Cymunedol. Nod y prosiect yw ymdrin ag
anghenion dysgu'r gymuned a thrwy ymgynghori dwys, cynhyrchwyd
Cynllun Dysgu Cymunedol. Mae nifer o flaenoriaethau a nodwyd yn y
cynllun yn cael eu cyflwyno'n lleol ar hyn o bryd gyda chefnogaeth
partneriaid fel YMCA Castell-nedd, Cyngor Gwasanaeth Gwirfoddol
(CGG) Castell-nedd Port Talbot a Gwasanaeth Ieuenctid Castell-nedd
Port Talbot. Mae'r prosiectau presennol yn cynnwys cynlluniau
iechyd a lles a chyrsiau dysgu anffurfiol.
- Gweithgareddau Cymunedol - Mae'r Tîm Cymunedau'n Gyntaf wedi
cefnogi Forward 4 Fairyland wrth drefnu nifer o ddigwyddiadau
cymunedol. Mae'r rhain yn cynnwys diwrnodau difyr i'r teulu, partis
Nadolig a gwibdeithiau i'r teulu.
Cwblhawyd Cynllun Gweithredu Cymunedau'n Gyntaf Fairyland yn
2004 ac mae llawer o'r blaenoriaethau a amlygwyd wedi cael eu trin
yn lleol neu mae'r gwaith o'u trin yn mynd yn ei flaen. Bydd
adolygiad o'r Cynllun Gweithredu'n cael ei gyflawni yn 2007.
Am ragor o wybodaeth neu i gyfranogi cysylltwch â Mari
Shufflebotham
Dwyrain
Castell-nedd
Mae Dwyrain Castell-nedd yn cynnwys ardaloedd Melincryddan,
Penrhiwtyn a Phencaerau. Mae gan Ddwyrain Castell-nedd Grŵp Llywio
Cymunedau’n Gyntaf a Phartneriaeth sy’n cwrdd yn rheolaidd. Bellach
mae gan Ddwyrain Castell-nedd dîm llawn o staff gan gynnwys
cydlynydd, swyddog hawliau lles, gweithiwr datblygu dan
hyfforddiant a gweinyddwr. Crëwyd canolfan alw heibio ar gyfer y
gymuned leol o’r enw ‘Canolfan Gynghori’r Melin’. Agorwyd y
ganolfan ym mis Mawrth 2004 i’r gymuned ei defnyddio. Y sefydliadau
a fydd yn cynnal cymorthfeydd fydd ATFJ, CAB a MEWN.
Am ragor o wybodaeth neu i gyfranogi cysylltwch â David Edwards
ar
Pelenna
Mae Pelenna’n cynnwys Pontrhydyfen, Efail-Fach a Thonmawr. Mae’r
Bartneriaeth yn parhau i gwrdd bob mis. Ar hyn o bryd, mae’r grŵp
yn edrych ar faterion ieuenctid a iechyd yn ei ardal. Trefnwyd
diwrnod Iechyd a Lles llwyddiannus yn gynt yn y flwyddyn, a
gynorthwyodd i gynyddu ymwybyddiaeth o Gymunedau’n Gyntaf
Am ragor o wybodaeth neu i gyfranogi cysylltwch â Martin Ellis
ar:
Sandfields
Ffurfiwyd y Bartneriaeth ym mis Ebrill 2003 ac mae’n cwrdd bob 6
wythnos. Mae rhan fwyaf o aelodau’r Bartneriaeth yn byw yn
Sandfields, ond croesewir cynrychiolwyr ychwanegol o grwpiau
cymunedol bob amser. Hefyd mae gan y Bartneriaeth nifer o
is-grwpiau ar themâu gwahanol.
Am ragor o wybodaeth am Gymunedau’n Gyntaf yn Sandfields
ymwelwch â’u gwefan, www.sandfieldsfirst.ik.com
neu am fanylion ar Ieuenctid yn yr ardal ewch i http://www.sandfieldsyouth.ik.com
Cwm Afan
Uchaf
Mae Cwm Afan Uchaf yn cynnwys wardiau y Cymer, Glyncorrwg a
Gwynfi. Bellach mae gan yr ardal bartneriaeth yn gweithredu, a
sefydlwyd ym mis Rhagfyr 2003. Mae aelodau’r Bartneriaeth o’r tair
ward. Mae’r bartneriaeth yn cwrdd bob mis. Mae’r tîm Cymunedau’n
Gyntaf yn cynnwys cydlynydd, gweithiwr datblygu a chynorthwy-ydd
gweinyddol.
Am ragor o wybodaeth neu i gyfranogi cysyllt â Jo-Anne
Thomas
Dyffryn
Aman Uchaf
Mae hon yn bartneriaeth ar draws ffiniau sy’n cynnwys Brynaman
Isaf, Tairgwaith, Cwmgors a Gwauncaegurwen yng Nghastell-nedd Port
Talbot, a Chwarterbach yn Sir Gaerfyrddin.
Mae grwpiau llywio pentrefi ym mhob pentref er mwyn i bobl leol
gyfranogi a lleisio eu barn. Mae pob grŵp llywio yn llunio syniadau
ar gyfer y cynllun gweithredu a blaenoriaethu prosiectau. Mae’r
grwpiau llywio’n enwebu cynrychiolwyr cymunedol ar bartneriaeth
amlasiantaeth sy’n ystyried y materion trawsffiniol.
Am ragor o wybodaeth neu i gyfranogi cysylltwch â Tom Williams
ar
Cwm
Dulais Uchaf
Mae hwn yn cynnwys wardiau Blaendulais ac Onllwyn. Mae gan bob
ward gyfarfodydd grŵp llywio rheolaidd, ac mae’r Partneriaethau’n
cwrdd bob mis. Cafodd holiadur i bob cartref yn yr ardal gyfradd
ymateb uchel iawn, ac mae’r Bartneriaeth nawr yn edrych ar
brosiectau ar gyfer y Cynllun Gweithredu.
Am ragor o wybodaeth neu i gyfranogi cysylltwch â Dean Cawsey
ar
Ystalyfera a Godre’r Graig (is-ward
Pantyffynon)
Mae’r Bartneriaeth yn cwrdd bob mis, a hefyd mae grŵp llywio
cymunedol bywiog iawn yn cwrdd yn rheolaidd. Mae holiadur cymunedol
a chynllunio neu ddigwyddiadau go iawn wedi creu syniadau sydd
bellach yn cael eu hystyried ar gyfer y Cynllun Gweithredu. Yn
fwyaf diweddar, cymeradwywyd cais i Gymunedau’n Gyntaf gan
Gynulliad Cymru am £130,000 i gyfrannu tuag at Neuadd Chwaraeon
gymunedol newydd yn yr Ysgol Gyfun. Bydd y prosiect hwn yn cefnogi
ymrwymiad grwpiau chwaraeon lleol y tu allan i oriau ysgol.
Am ragor o wybodaeth neu i gyfranogi cysylltwch â Ryland Doyle
ar
Cymuned
o Ddiddordeb Trais yn y Cartref
Mae’r Gymuned o Ddiddordeb Trais yn y Cartref yn fenter
Cymunedau’n Gyntaf sy’n gweithredu ar draws y fwrdeistref sydd â’r
nod o fynd i’r afael â thrais yn y cartref yng Nghastell-nedd Port
Talbot. Mae’r Bartneriaeth yn cwrdd yn rheolaidd. Bellach mae’r tîm
yn cynnwys cydlynydd, gweithiwr datblygu’r lleiafrifoedd a
gweinyddwr. Maent wedi symud a bellach maent wedi’u lleoli yng
Nghanolfan Hamdden Lido Afan.
Am ragor o wybodaeth neu i gyfranogi, cysylltwch â Julia Lewis
ar
Ieuenctid
Mae materion ieuenctid yn rhan bwysig o raglen Cymunedau’n
Gyntaf. Felly, mae Tîm Datblygu Ieuenctid Cymunedau’n Gyntaf yn
gweithio gyda phobl ifanc o ardaloedd Cymunedau’n Gyntaf. Pennaeth
y tîm hwn yw Kay Davies. Mae Kay yn gweithio gyda phobl ifanc ym
mhob ardal Cymunedau’n Gyntaf. Trefnwyd llawer o wibdeithiau
dydd/prosiectau er mwyn adeiladu tîm. Ar hyn o bryd, mae’r
bartneriaeth ieuenctid yn eistedd ar bartneriaethau Cwm Afan a
Gorllewin Llansawel. Yn y pen draw dros amser, bydd partneriaeth
ieuenctid yn gallu eistedd ar bob partneriaeth yn ardaloedd
Cymunedau’n Gyntaf Castell-nedd Port Talbot.
Os hoffech gael rhagor o wybodaeth, neu os ydych yn berson ifanc
a hoffai gyfranogi cysylltwch â Kay Davies ar